Przenośnik taśmowy to urządzenie transportowe pracujące w sposób ciągły. Służy do przemieszczania materiałów sypkich, drobnych elementów, opakowań i wielu innych ładunków. Można go spotkać w kopalniach, magazynach, zakładach produkcyjnych, sortowniach, na lotniskach, a w znacznie mniejszej skali także przy sklepowych kasach.
Fot. 1. Przenośnik taśmowy w fabryce - Wikimedia, Autorstwa r@ge
Od pierwszych taśm do linii produkcyjnych
Pierwsze przenośniki taśmowe zaczęto stosować w XIX wieku. W 1868 roku opatentowano rozwiązania wykorzystujące taśmę między innymi do transportu ziarna, a w kolejnych dekadach podobne systemy pojawiały się w elewatorach, cukrowniach, tartakach i innych zakładach przemysłowych.
Pod koniec XIX wieku rozpoczął się dalszy rozwój konstrukcji przeznaczonych do transportu węgla, rud i innych materiałów. Na początku XX wieku pojawiły się stalowe taśmy przenośnikowe oraz rozwiązania stosowane w kopalniach. W 1913 roku przenośniki taśmowe zostały wykorzystane również na linii montażowej, pokazując, że technologia ta może służyć nie tylko do przewozu surowców, ale także organizowania całego procesu produkcyjnego.
Jak działa przenośnik taśmowy?
Podstawowa zasada jest stosunkowo prosta. Taśma tworzy zamkniętą pętlę opartą na co najmniej dwóch bębnach. Jeden z nich jest napędzany i wprawia taśmę w ruch, a wraz z nią przesuwa się znajdujący się na powierzchni materiał.
Taśma może przesuwać się po płaskiej powierzchni albo być podparta rolkami, nazywanymi krążnikami. W cięższych zastosowaniach rolki zmniejszają tarcie i pozwalają transportować większe obciążenia. Napęd najczęściej zapewnia silnik elektryczny współpracujący z bębnem napędowym.
Fot. 2. Przemysłowy przenośnik taśmowy na terenie składowiska materiałów sypkich w kompleksie hutniczym w Tarencie we Włoszech w 1964 - Wikimedia, Autorstwa Paolo Monti
Co składa się na cały system?
Najbardziej widocznym elementem jest sama taśma, ale przenośnik składa się także z bębnów, rolek podporowych, napędu i układu napinającego. W zależności od transportowanego materiału stosuje się również elementy czyszczące, takie jak szczotki, noże czy skrobaki, które usuwają zanieczyszczenia pozostające na powierzchni taśmy.
Sama taśma może być wykonana między innymi z gumy, silikonu, tworzyw sztucznych czy materiałów wzmacnianych stalowym drutem. W specjalnych zastosowaniach stosuje się także taśmy lub siatki stalowe, na przykład na liniach technologicznych przechodzących przez piece lub myjki.
Taśma nie zawsze jest płaska
Przenośniki mogą być przystosowane do bardzo różnych tras transportu. Przy przewozie materiałów sypkich stosuje się taśmy nieckowe, których kształt pomaga utrzymać materiał wewnątrz przenośnika.
Innym rozwiązaniem jest przenośnik rurowy. Krawędzie taśmy zawijają się w nim do środka, tworząc przekrój przypominający rurę. Dzięki temu transportowany materiał jest osłonięty, a trasa przenośnika może prowadzić po łukach.
Jeszcze większe nachylenia umożliwiają przenośniki typu sandwich, wykorzystujące dwie taśmy umieszczone naprzeciw siebie. Materiał zostaje pomiędzy nimi zaciśnięty, co pozwala prowadzić transport nawet po bardzo stromych odcinkach.
Od kopalni do lotniska
Zakres zastosowań przenośników taśmowych jest bardzo szeroki. W przemyśle służą do transportu węgla, rud, piasku, ziarna i innych materiałów sypkich. Na liniach produkcyjnych przemieszczają części i gotowe produkty, a w magazynach pomagają w automatyzacji przepływu towarów.
Ta sama zasada wykorzystywana jest także w systemach transportu bagażu na lotniskach, sortowniach przesyłek, przy kasach sklepowych, a nawet w ruchomych chodnikach i niektórych systemach transportujących narciarzy.
Fot. 3. Konstrukcje przenośnikowe wyposażone w taśmy służące do transportu siarki sypkiej z wagonów kolejowych na składowiska oraz ze składowisk na statki. - Wikimedia, Autorstwa Paolo Monti
Kiedy taśma ma dziesiątki kilometrów
Przenośniki mogą osiągać imponujące rozmiary. System w zachodniej części Sahary ma długość około 98 km i służy do transportu fosforytów z kopalni w kierunku wybrzeża. Z kolei w Australii pracuje system z pojedynczym odcinkiem przenośnika o długości 31 km.
Prosta zasada, ogromna skala
Podstawowy mechanizm przenośnika taśmowego pozostaje prosty: napędzany bęben wprawia w ruch zamkniętą taśmę, a ta przenosi znajdujący się na niej materiał. Odpowiednia konstrukcja pozwala jednak wykorzystać tę zasadę zarówno w niewielkiej taśmie sklepowej, jak i w przemysłowych systemach transportujących surowce na wielokilometrowych trasach.
Źródło; Wikipedia