Przez wiele lat płyta CD była podstawowym nośnikiem muzyki i jednym z najpopularniejszych sposobów przechowywania danych. W latach 80. i 90. XX wieku trudno było wyobrazić sobie dom bez odtwarzacza CD, a sklepy muzyczne wypełniały tysiące srebrnych krążków. Choć dziś ich miejsce zajęły przede wszystkim pliki cyfrowe i serwisy streamingowe, płyta kompaktowa na trwałe zapisała się w historii technologii.

Fot. 1.  Przykładowa płyta CD - Wikimedia, AutorstwaKulshraxTypical (Oryg. Sakurambo)

Czym właściwie jest płyta CD?

Płyta kompaktowa, określana również skrótem CD (Compact Disc), jest optycznym nośnikiem danych opracowanym z myślą o przechowywaniu i odtwarzaniu cyfrowego dźwięku. Z czasem zaczęto wykorzystywać ją także do zapisu filmów, zdjęć oraz różnego rodzaju plików komputerowych.

W porównaniu z wcześniejszymi nośnikami płyta CD oferowała znacznie większą pojemność. Standardowy nośnik mieści 74 minuty muzyki lub około 650 MB danych, a później pojawiły się również wersje o większej pojemności.

Jak powstała płyta kompaktowa?

Prace nad opracowaniem płyty CD rozpoczęły się w 1974 roku w firmie Philips. Równolegle własne badania prowadził koncern Sony, który w 1977 roku jako pierwszy publicznie zaprezentował cyfrową płytę audio wykorzystującą optyczny zapis i odczyt danych.

W 1979 roku obie firmy rozpoczęły współpracę nad stworzeniem wspólnego standardu. Efektem tych prac było opublikowanie standardu CD w 1980 roku. Pierwsze płyty kompaktowe wyprodukowano w 1982 roku, a jeszcze w tym samym roku do sprzedaży w Japonii trafiły pierwsze odtwarzacze oraz płyty CD. Kilka miesięcy później nowy format pojawił się również w Europie i Stanach Zjednoczonych.

Dlaczego płyta CD okazała się przełomem?

Płyta kompaktowa szybko zdobyła popularność jako nośnik muzyki. Jednym z powodów była możliwość zapisania całego albumu w postaci cyfrowej na niewielkim krążku o średnicy 12 centymetrów.

Z czasem technologia znalazła znacznie szersze zastosowanie. Oprócz nagrań muzycznych na płytach zaczęto zapisywać filmy, fotografie oraz dane komputerowe. Powstały kolejne odmiany nośników, takie jak CD-ROM, CD-R umożliwiające jednokrotny zapis danych oraz CD-RW pozwalające na ich wielokrotne zapisywanie i kasowanie.

Fot. 3.  Płyta CD-R o pojemności 700 MB - Wikimedia

Jak działa płyta CD?

Płyta CD wykonana jest z poliwęglanu pokrytego cienką warstwą metalu oraz warstwą ochronną. Informacje zapisane są w postaci bardzo małych wgłębień i pól tworzących jedną spiralną ścieżkę biegnącą od środka do zewnętrznej krawędzi płyty.

Do odczytu danych wykorzystywany jest laser półprzewodnikowy. Analizując sposób odbicia światła od powierzchni płyty, odtwarzacz odczytuje zapisane informacje i przekształca je w dźwięk lub dane cyfrowe.

Fot. 3.  Sony CDP-101 z 1982 roku, pierwszy komercyjnie dostępny odtwarzacz CD dla konsumentów - Wikimedia, Autorstwa Atreyu 

Nie tylko muzyka

Choć płyta CD kojarzy się przede wszystkim z muzyką, z biegiem lat stała się uniwersalnym nośnikiem danych. Wykorzystywano ją do przechowywania programów komputerowych, zdjęć i materiałów wideo. Rozwój technologii doprowadził również do powstania kolejnych formatów przeznaczonych do różnych zastosowań.

W latach 90. dużą popularność zdobyły także nagrywarki CD, dzięki którym użytkownicy mogli samodzielnie zapisywać własne płyty.

Dlaczego płyty CD straciły popularność?

Na początku XXI wieku płyty CD zaczęły stopniowo ustępować miejsca nowym rozwiązaniom. Spadek cen nagrywarek DVD, rozwój plików MP3 oraz rosnąca popularność pobierania muzyki z internetu sprawiły, że zainteresowanie płytami zaczęło maleć. W kolejnych latach coraz większą rolę zaczęły odgrywać serwisy streamingowe.

Mimo to płyty CD nie zniknęły całkowicie z rynku. Nadal są produkowane i wykorzystywane zarówno do wydawania muzyki, jak i przechowywania danych.

Podsumowanie

Płyta CD była jednym z najważniejszych osiągnięć w historii cyfrowego zapisu dźwięku. W ciągu kilku lat stała się światowym standardem, a później znalazła zastosowanie również jako nośnik danych komputerowych. Choć dziś korzystamy z niej znacznie rzadziej niż przed laty, trudno przecenić jej wpływ na rozwój technologii i sposób przechowywania informacji.

Źródło: Wikipedia